تبليغاتX
دانشجوی دامپزشکی

دانشجوی دامپزشکی

روی صندلی نشسته بودم روی میز کنار دستم مجله ای بود از همین مجله های خانوادگی که امروزه دکه های روزنامه فروشی انواع مختلفی از آن ها را دارند بی هدف مجله را ورق میزدم تا خبری ناخوشایند به چشمم خورد این خبر آن قدر ذهنم را به خودش مشغول کرد تا تصمیم گرفتم پستی از وبلاگ را به آن اختصاص دهم تصویر آن خبر را اسکن کردم و حالا شرح خبر :

گربه ای که در تصویر می بینید توسط دو دختر جوان آمریکایی به این وضعیت در آمده این گربه سه ماهه که اکنون در یک مرکز دامپزشکی تحت مراقبت است توسط یک پسر بچه به این مرکز آورده شد و پسرک ادعا کرد که دختر ها برای خنده و تفریح این گربه بخت برگشته را آتش زدند ! گفته شده که انجمن حمایت از حیوانات در پیگیری این قضیه دختر ها را به دادگاه کشانده و هر دو نفر محکوم به پرداخت جریمه ۳۰ میلیون تومانی شده اند !

+ نوشته شده در سه شنبه 1386/06/27 1:37 توسط صادق معتمدی |



انگلستان قصد دارد به گاوهاي سختکوش جايزه داده و اين امکان را براي آنها فراهم کند تا بعد از کار طاقت فرسا از دست وزن بالاي خود بر روي پاهايشان خلاص شوند.
    
    يک کمپاني در شمال ايرلند با دريافتن اين مطلب که ايجاد شرايط رفاهي باعث افزايش شير گاوها مي شود به ساخت تشک هاي مخصوص گاو ها دست زده است. کمپاني ويلسون اگريکالتچر دولت را از سودمند بودن محصولات خود مطمئن کرده است. اين تشک ها باعث مي شود که گاوها شب ها در آرامش بخوابند و از فشاري که بر روي بدن شان در اثر وزن بالامي آيد خلاص شوند. در حال حاضر 21 هزار دلار براي انجام تحقيقات به اين کمپاني داده شده است تا براي ديگر حيوانات اهلي نيز تشک تهيه کند. دولت قصد دارد شرايطي ايجاد کند تا زماني که حيوانات بر روي زمين دراز مي کشند وضعيت راحتي همانند زماني که بر روي پاهاي خود قرار دارند داشته باشند.
    
    اين تشک ها بيشترين متقاضي را در کانادا داشته است زيرا گاوهاي کانادايي زمان زيادي را در آغل هستند. اولين ويلسون مدير اجرايي اين کمپاني مي گويد: «در صورتي که حيوانات شب ها خواب خوبي داشته باشند شرايط بد روز را بهتر تحمل خواهند کرد.»
    
    قيمت هر يک از اين تشک ها 45 دلار است. ويلسون مي گويد: «گاوها بيشتر اوقات خود را در داخل طويله مي گذرانند و اين مساله خلاف طبيعت آنها است. اين تشک ها به گاوها کمک مي کند تا به راحتي بر روي زانوان خود بنشينند. حيوان ها بر خلاف تصور ما اصلاً احمق و نادان نيستند و فرق خوابيدن بر روي زمين و خوابيدن بر روي اين تشک ها را به خوبي احساس مي کنند.» البته سازمان حمايت از حقوق حيوانات معتقد است اين تشک ها نبايد بهانه يي براي بيرون نبردن حيوانات از طويله شان تلقي شود. رئيس اين سازمان مي گويد: «ما بايد هر روز گاوها را به مرتع ببريم و به آنها اجازه دهيم تا در روز چند ساعتي را پياده روي کنند. بودن در داخل آغل براي ساعت هاي طولاني باعث ايجاد بيماري در بين گاوها مي شود.»

+ نوشته شده در شنبه 1386/06/24 13:14 توسط صادق معتمدی |


شكار آهو، غزال و گوزن مي تواند خطرناك باشد، البته نه براي حيوان هاي زبان بسته بلكه براي شكارچي هاي آن ها، باورتان مي شود كه شكار اين حيوان هاي مظلوم ممكن است باعث ايست قلبي شكارچي ها شود؟


    
    در مطالعه اي كه به تازگي انجام شده است، 25 شكارچي مرد ميانسال كه تفريح و سرگرمي آن ها شكار گوزن و آهو بود مورد بررسي قرار گرفتند و مشخص شد كه راه رفتن طولاني مدت و در مسيرهاي سخت، قرار گرفتن در وضعيت هاي نامناسب و استرس هاي تيراندازي كردن باعث افزايش ضربان قلب در اين افراد مي شود. در برخي از موارد اين افزايش ضربات به بي نظمي هاي ضربان قلب و كاهش ميزان اكسيژن رساني قلب به ارگان ها و سپس خطر بروز سكته قلبي مي انجامد كه حتي مي تواند منجر به فوت شود.
    
    در اين مطالعه مشخص شد كه از 25 شكارچي 17 نفر به انسدادهاي نسبي تا شديد عروق قلبي مبتلاهستند ولي در حالت استراحت يا فعاليت معمولي مشكل براي آن ها ايجاد نمي شود; اما در زمان شكار كردن افزايش ضربان قلب و آريتمي در بسياري از آن ها ديده مي شود. فاكتورهاي ديگري مثل اضافه وزن، سيگار كشيدن يا سابقه فشار خون بالادر اين افراد در افزايش احتمال بروز سكته قلبي موثر هستند.
    
    دكتر سوسن هاي پناهي و همكارانش در دانشگاه ويليام بومون در ميشيگان ايالات متحده آمريكا اين مطالعه را انجام دادند و پس از سنجش عملكرد قلب در محيط آزاد به وسيله ثبت نگارهاي پرتابل مشخص شد كه شكار كردن حيوانات در طبيعت بار بيش تري از راه رفتن يا دويدن روي تردميل ايجاد مي كند و اين مي تواند در افراد با مشكلات قلبي خفيف هم خطرناك باشد.

+ نوشته شده در چهارشنبه 1386/06/21 19:25 توسط صادق معتمدی |


خرافات تاکنون جان هزاران گربه سياه را در ايتاليا گرفته است،


    
    يک گروه فعال در زمينه دفاع از حقوق حيوانات تخمين زده است که سالانه 60 هزار گربه سياه بدشانس توسط ايتاليا يي ها به قتل مي رسند زيرا مردم خرافاتي اين کشور معتقدند که اين حيوانات بدشانسي مي آورند.
    
    در سازمان دفاع از حقوق حيوانات ايتاليا مطرح شده است که عده يي از مردم اين حيوانات را تنها به اين دليل به قتل مي رسانند که معتقدند از آنها در انجام مراسم جادويي استفاده مي شود.
    
    در حالي که گربه هاي سياه در انگلستان نماد خوش شانسي به حساب مي آيند مردم ايتاليا معتقدند در صورتي که يک گربه سياه از جلوي آنها عبور کند شيطان در اطراف آنها خواهد بود. اين سازمان زماني به اين حقيقت تلخ پي برد و توانست آمار گربه هاي سياه کشته شده را تخمين بزند که دريافت تعداد گربه هاي سياه گم شده در حال افزايش است. اين گروه بيان داشت که تاکنون هزاران مورد گزارش گم شدن گربه هاي سياه به اين سازمان رسيده است و سالانه جسد هاي گربه هاي زيادي توسط پليس کشف مي شود.
    
    از قرون وسطي به بعد در قسمت هاي زيادي از اروپا گربه هاي سياه به عنوان نماد جادوگري مطرح شدند. در آن زمان مردم بر اين باور بودند که گربه هاي سياه دوست محبوب و همراه هميشگي جادوگران هستند.
    
    لورنزو کورس رئيس اين بنياد کليسا ها را عامل ترويج اين افسانه مخوف در مورد حيوانات مي داند.
    
    او گفت: «کليساي کاتوليک قرن ها است که به ترويج اين عقيده غلط و بي اساس پرداخته است. متاسفانه اين باور چنان در روح و جان مردم نفوذ کرده که پاک کردن آن از ذهن هاي آنها امر محالي به نظر مي رسد.
    
    قرن ها است که گربه هاي سياه در ايتاليا و ديگر کشورهاي اروپايي توسط مردم جاهل سلاخي مي شوند.»
    
    آقاي کورس بيان داشت که ايتاليايي ها به شدت خرافه پرست هستند و بايد دولت براي آگاه کردن آنها و از بين بردن عقايد غلط شان کاري بکند.
    
    او افزود: «اغلب مردم بي سواد به گربه هاي سياه تنها به دليل رنگ شان آسيب مي رسانند. اين افراد حتي حاضر به کمک به اين حيوانات زبان بسته نيستند.»

+ نوشته شده در سه شنبه 1386/06/13 19:28 توسط صادق معتمدی |


این فنچ (Finch) های خوشگل، در یک روز سرد بر روی شاخه خشکیده ای به هم تکیه داده و به خواب ناز رفته اند.

فنچ ها اندازه کوچکی دارند اما بسيار فعال هستند و از پريدن به اين سو و آن سو بسيار لذت مي برند. ارزن عمده ترین دانه ای است كه هر فنچی خوردن آن را دوست دارد.

فنچ ایرانی گونه ای از فنچ ها است و فنچی است کوچک، با پرهای خاکستری و سفید و نوک زرد که برخلاف دیگر گونه های فنچ جیک جیک نمی کند. علاوه بر آواز خوش که در خانواده فنچ ها امری غیر عادی است این پرنده خاصیت استثنایی دیگری دارد که موجب ارزش آن در بازارهای اروپایی شده است.
فنچ این قابلیت را دارد که در زمستان یخ را شکسته و درون آن آب تنی کند! مقاومت این پرنده ریز جثه از تمام پرندگان دیگر حتی عقاب های قوی هیکل بیشتر است. فنچ می تواند در دمای هوای بالای 40 درجه و 25 درجه زیر صفر به راحتی زندگی کند.

+ نوشته شده در دوشنبه 1386/06/12 19:42 توسط صادق معتمدی |



    براساس اطلاعات موجود در مجموع ۲۳ گونه نهنگ و دلفين كه با عنوان عمومي پستانداران دريايي ناميده مي شوند، در آب هاي سواحل جنوبي ايران شناسايي شده است.
    يك نهنگ عظيم الجثه بامداد روز يكشنبه هفته آخر مرداد با امواج دريا در محله خواجه عطا در شهر بندرعباس واقع در تنگه هرمز در ساحل به گل نشست كه حدود ۸ تن وزن و نزديك به ۱۰ متر طول داشت اما به دليل از بين رفتن سر و باله دمي شناسايي دقيق آن ممكن نشد.
    پيش از اين يك نهنگ نيز در سواحل شهرستان جاسك در درياي عمان و نهنگي ديگر در ۳۰ كيلومتري غرب بندر لنگه در خليج فارس به گل نشسته بود.
    مهرداد كتال محسني، مديركل حفاظت از محيط زيست استان هرمزگان در اين باره گفت: به گل نشستن ۳ نهنگ در فاصله زماني نسبتاً كوتاه حساسيت موضوع را افزايش داده است و كارشناسان امر در حال بررسي عوامل بروز اين حوادث هستند.
    وي افزود: اگر چه هنوز زيستگاه اين نهنگ ها دقيقاً شناسايي نشده اما تلفات اخير نشان دهنده وجود اين گونه جانوري دريايي در آب هاي خليج فارس، تنگه هرمز و درياي عمان است.
    كتال محسني، خاطر نشان كرد: با وجود آنكه هنوز درباره علت تلفات نهنگ ها نتيجه گيري قطعي صورت نگرفته است، اما مي توان چند احتمال را عامل بروز اين حوادث عنوان كرد.
    به گفته وي، گرفتار شدن نهنگ ها در تورهاي صيد صنعتي مستقر در منطقه يكي از اين احتمالات است.
    ابتلابه يك بيماري خاص احتمال ديگري است كه كتال محسني به عنوان عامل مرگ نهنگ ها به آن اشاره مي كند و مي گويد: با همكاري مركز تحقيقات علوم پزشكي و دامپزشكي و محيط زيست، براي مشخص شدن نوع بيماري احتمالي آنها آزمايش و نمونه برداري از اين نهنگ ها جريان دارد.
    وي افزود: از آنجا كه نهنگ اخير زماني به ساحل رسيد كه چند هفته از مرگ آن مي گذشت و متورم شده بود و در حين انتقال به خشكي از هم متلاشي شد، نمي توان تمامي آزمايشات لازم را روي آن انجام داد.
    به گفته وي، اين آزمايشات شامل نمونه برداري از تمامي اجزاي داخلي، دم، مغز، پوست، ژنتيك، زيستگاه و گونه است.
    به گفته اين مقام محلي، برخورد با شناورهاي بزرگ و همچنين مرگ طبيعي به دليل كهولت سن احتمالات ديگري است كه نبايد آنها را ناديده گرفت.
    شهرام فداكار، مسئول محيط زيست دريايي استان هرمزگان درباره شناسايي نهنگي كه لاشه آن به ساحل آورده شد، گفت: با توجه به متلاشي شدن بخش هايي از بدن اين نهنگ، شناسايي دقيق آن ميسر نشد اما با توجه به شيارهاي زير سينه احتمال مي رود كه اين نهنگ از نوع «برايد» باشد كه تأييد نهايي اين موضوع با انجام آزمايش ها و بررسي هاي ژنتيكي ممكن مي شود.
    طبق اين تحقيقات كوچكترين نهنگ آب هاي جنوبي ايران، «نهنگ گوژپشت» است كه وزن آن بين ۸ تا ۱۰ تن است و نهنگ آبي نيز بين ۱۰ تا ۲۰۰ تن وزن دارد.

+ نوشته شده در دوشنبه 1386/06/12 2:9 توسط صادق معتمدی |


برای اولین بار در اروپا و آسیا تزریق سلولهای بنیادی در دو فاز عملیاتی برای درمان اسکار ضایعات سالک و چین و چروک و جوان سازی پوست به دست محققین ایرانی انجام شد.

محققین ایرانی موفق به تزریق سلول های بنیادی برای درمان برخی از بیماری های پوستی شدند که این موفقیت ارزشمند نتیجه تلاش مرکز پوست وسالک اصفهان با همکاری پژوهشکده رویان است. 

دکتر محمد علی نیلفروش زاده گفت : این پروژه در دو فاز عملی شده است که فاز اول به موفقیت کامل رسیده و فاز دوم نیز به تازگی آغاز شده که نتایج به دست آمده تا کنون بسیار مسرت بخش بوده است .

وی اظهار داشت : در مورد استفاده از سلول های تک توانی پوستی در درمان بعضی از مشکلات پوستی باید گفت که از چند سال پیش تیمی تحقیقاتی متشکل از محققان پژوهشکده رویان و مرکز پوست و سالک اصفهان در این زمینه فعالیت می کردند .

رئیس تیم کلینیکال سلول های بنیادی پوست گفت : اولین کار ارزشمندی که انجام شد تزریق فیبروبلاست در چین و چروک های صورت بر روی 32 بیمار بود که این کار با موفقیت چشمگیری روبرو شد و به سرانجام مورد نظر رسید به طوری که به عنوان اولین مرکز در اروپا و خاورمیانه شناخته شد و در جهان دومین مرکز بعد ازموسسه تحقیقاتی ایزولاژن آمریکاست .

نیلفروش زاده در ادامه افزود : به دنبال این عملیات علمی، استفاده از سلول های کراتینوسیت و فیبرو بلاست در فاز دوم عملیات علمی ؛ برای درمان اسکار ضایعات سالک مورد استفاده قرار گرفت که این پژوهش  جدید بعد از تحقیقاتی که در مراحل پایه و پیش از کار آزمویی بالینی انجام شد به مرحله اجرا رسید.

وی افزود: با استفاده از منابع مختلف و تجربیاتی که در زمینه های مشابه بود و همچنین برگزاری جلسات مختلف میان محققین 2 مرکز، این پروژه پس از تحقیقات اولیه شروع شد و اکنون بر روی چند بیمار این پروژه آغاز شده که امیدواریم با موفقیتی همچون فاز یک عملیات علمی پیش رود.

رئیس تیم کلینیکال سلول های بنیادی پوست خاطر نشان کرد : عمده هدف این عملیات های علمی، درمان ضایعات سوختگی شدید است که امیدواریم این امر به نتیجه برسد.

تلاش محققان ایرانی برای درمان سوختگی های پوستی با استفاه از سلول‌های بنیادین

دکتر مهر آفرین فشارکی محقق پژوهشکده رویان در خصوص نقش این پژهشکده در موفقیت اولین پروژه تحقیقاتی بر روی ترمیم لایه های پوستی در جهان به خبرنگار مهر گفت: تولید سلول های بنیادی تک توان بر عهده پژوهشکده رویان و نمونه برداری ، تزریق و بیماریابی برعهده مرکز پوست و سالک بوده است که البته گاهی افرادی به پژوهشکده رویان مراجعه می کردند که این افراد را به مرکز پوست و سالک معرفی می کردیم تا با انجام آزمایش های اولیه ، ورود و یا عدم ورود آنان به پروژه مشخص شود .

وی تصریح کرد: در صورت انتخاب افراد برای وارد شدن به این پروژه ، از بافت پوستی نمونه برداری می شد و سپس بافت مورد نظر به مرکز رویان فرستاده و در آنجا سلو ل ها بر حسب مقدار اسکاری که بیماران داشتند تکثیر می شدند .

محقق پژوهشکده رویان افزود: بعد از این مرحله نمونه سلولی به مرکز پوست و سالک فرستاده  و بعد عملیات تزریق توسط دکتر نیلفروش زاده بر روی بیمار انجام می گرفت.

فشارکی در ادامه گفت : نتیجه تزریق نشان داد که تا هفتاد درصد بیماران بهبود پیدا کردند و آن تعدادی هم که به صورت کامل بهبود نیافتند به جهت سن بیمار یا دلایل خاصی بود که این دلایل نیز مجدد مورد بررسی قرار گرفت تا در باقی تزریقات سلولی مشکل خاصی بوجود نیاید .

وی در ادامه گفت : در ابتدا برای انتخاب بیمار معیار خاصی وجود نداشت اما بعد از بررسی چندین بیمار تزریق شده سلول های بنیادی متوجه شدیم، معیار سن بسیار مهم است و به نسبت سن بیماران میزان تزریق سلول تغییر می کند.

فشارکی اظهار داشت : کسانی که دارای سن بالاتری هستند میزان تزریق سلولی در آنها بیشتر است و این امرهم به خاطر وجود چین و چروک بیشتر در صورت افراد است.

این محقق پژوهشکده رویان خاطر نشان کرد : تمام تلاش محققین این پروژه این است که بتوانند در فاز نهایی که درمان سوختگی های پوستی است موفق شوند.

منبع: خبرگذاری مهر

+ نوشته شده در شنبه 1386/06/10 22:10 توسط صادق معتمدی |


تحقيقات نشان داده است كه پرورش کروکوديل مي تواند راه حلي براي درمان بيماري ايدز محسوب شود. 
        
    پيمان شيراز پور، عضو هيات علمي دانشگاه آزاد كرج در حاشيه همايش پرورش تمساح در آب هاي شيرين در جمع خبرنگاران اظهار داشت: مشاهده درگيري کروکوديل ها و بروز جراحت هاي سنگين و قطعي دست و پاي آنان در آب هاي آلوده محل زندگي خود و عدم هرگونه عفونت در بدن اين حيوانات، دانشمندان را به بررسي نوع خون و ژنتيک کروکوديل ها واداشت.
    
    
    اين دامپزشک ادامه داد: تحقيقات نشان مي دهد که سرم خون کروکوديل ها 500 برابر آنتي بيوتيک هاي موجود در برابر ويروس ها و بيماري ها مقاوم است و در آزمايش هاي بعدي اين آنتي بيوتيک کروکوديلي توانست بيماري ايدز را در لوله هاي آزمايشگاهي به راحتي از بين ببرد و در درمان عفونت هاي مجروحان شيميايي نيز کاربرد دارد.
    
    
    وي خاطرنشان داد: گوشت کروکوديل نيز براي درمان بيماري آسم و بيماري هاي عضلاني مفيد است و از پودر استخواني آن نيز مي توان براي درمان بعضي از سرطان ها استفاده کرد.
    
    
    شيراز پور يادآور شد: در ايران نيز تحقيقات پرورش اين حيوان از 10 سال پيش آغاز شده و در حال حاضر برخلاف ديگر صنايع دامپروري که ابتدا وارد کشور مي شد و سپس به تحقيقات علمي آن مي پرداختند، اين بار تمامي تئوري ها در داخل کشور وجود دارد و کارشناساني نيز در اين خصوص تربيت شده اند.
    
    
    وي عنوان کرد: با توجه به پتانسيل ها و امکانات موجود پرورش کروکوديل در کشور و وجود نخبگان جوان مي توانيم در خصوص تحقيقات نهايي درمان ايدز از طريق آنتي بيوتيک اين حيوان به نتايج خوبي رسيده و در آينده از کشورهاي غربي بي نياز شويم.
    

+ نوشته شده در جمعه 1386/06/09 12:47 توسط صادق معتمدی |




    وقتي اسکار، گربه کوچک ساکن خانه سالمندان مرکز نگهداري رادآيلند به سراغ يکي از بيماران يا سالمندان مي رود، پرستاران و پزشکان سراسيمه به سراغ او مي روند و وضعيت حياتي اش را کنترل مي کنند. به تجربه ثابت شده است اسکار با اين کار مرگ قريب الوقوع افراد را ظرف چند ساعت بعد پيش بيني مي کند.
    
    بر اساس گفته دکتر ديويد دورسا از دانشگاه براون، اسکار طي دو سال اقامتش در اين مرکز، درست چند ساعت قبل از مرگ بر بالين 25 نفر از افراد تحت نگهداري در مرکز حاضر شده است. دکتر دورسا در مجله پزشکي نيوانگلند در مورد اسکار نوشت: «اين طور نيست که گربه قبل از هرکس و به طور ثابت بر بالين محتضران حاضر شده باشد، اما اين گربه همواره بر بالين آنها حاضر شده است و اين حضور دو ساعت پيش از مرگ بوده است.» اين گربه از بچگي در اين مرکز بزرگ شده است و رابطه دوستانه يي با ساکنان آن دارد. اما وقتي به طور خاص به سراغ يکي از آنها مي رود پزشکان و پرستاران متوجه مي شوند که بايد با خانواده فرد تماس بگيرند و خبر بد را به او بدهند.
    
    دکتر خوان تنو پزشک ديگر اين مرکز در اين مورد گفت: «من تصور نمي کنم اين پيشگويي به معناي توانايي ويژه و مرموز اين گربه باشد، احتمالاً توضيحي بيوشيميايي براي عمل اين حيوان وجود دارد.»
    
    نگهداري از حيوانات خانگي در خانه هاي سالمندان و مراکز نگهداري رايج است به اين علت که به آرامش افراد سالمند کمک مي کند.
    
    توماس گريوز متخصص حيوانات در اين مورد مي گويد: «شواهدي مبني بر وجود توانايي حس کردن مرگ در گربه ها وجود ندارد اما توضيح چنين چيزهايي کاري دشوار است... من تصور مي کنم بسياري اوقات سگ ها و گربه ها مي توانند چيزهايي را حس کنند که ما از حس کردن آنها عاجزيم.»

+ نوشته شده در سه شنبه 1386/06/06 1:35 توسط صادق معتمدی |


    شايد براي بعضي افراد مارگزيدگي اتفاقي دور از انتظار باشد اما گفتني است مارها در اکثر نقاط جهان به جز قطب شمال و جنوب و بعضي جزاير دورافتاده وجود دارند. ايران به دليل داشتن ساختار آب و هوايي خاص يکي از معدود کشورهايي است که از لحاظ داشتن گونه هاي مختلف مار بسيار غني است. با پيشرفت علم پزشکي و علوم وابسته در سال هاي اخير، پژوهش هاي فراواني در زمينه خواص شيميايي و سم مار انجام گرفته است. سم يک ماده شيميايي با منشاء زيستي است که توسط يک جانور ساخته شده و براي حمله و دفاع استفاده مي شود. سم به وسيله ساختارهاي تخصصي شده از قبيل غدد بزاقي تغييريافته، توليد و از طريق سيستم هاي اختصاصي از قبيل دندان هاي شياردار يا نيش هاي تيز و باريک به بدن طعمه يا دشمن تزريق مي شود. پادزهرها، آنتي بادي هاي تصفيه شده يي هستند که عليه سم ها يا ترکيب هاي موجود در سم عمل کرده و آنها را خنثي مي کنند. «آلبرت کالمت» (Albert Calmette) ميکروب شناس انستيتو پاستور در ليل فرانسه اولين کسي بود که در حدود صد سال سرم ضد مارگزيدگي توليد کرد. «کالمت»، شاگرد لويي پاستور و از پايه گذاران انستيتو پاستور شهر ليل بود. او سم افعي راسل را با سم کبرا مخلوط و اسب را با اين ترکيب مصون سازي کرد و از اين سرم به عنوان ماده ضد سم براي مارگزيدگي هايي که در هندوستان روي مي داد، بهره جست. او بعدها براي سم هر يک از اين مارها سرم ويژه يي ساخت. در ايران نيز تحقيقات در زمينه سم مارها به موازات ساير کشورها آغاز شده و در حال حاضر نيز ادامه دارد. يکي از موسساتي که سال ها است در اين زمينه تحقيق و بررسي مي کند، موسسه تحقيقات واکسن و سرم سازي رازي واقع در حصارک کرج است. به منظور آشنايي با اين موسسه گزارشي از فعاليت هاي صورت گرفته در اين مرکز تهيه شده است که در زير مي خوانيد.
    
    
    تاريخچه تحقيقات در زمينه جانوران سمي ايران، به ويژه مارهاي سمي به سال 1338 بازمي گردد. در اين سال به همت دکتر «محمود لطيفي» بخش جانوران سمي در انستيتو تحقيقات واکسن و سرم سازي رازي داير شد. دکتر «عباس زارع»، رئيس بخش جانوران سمي موسسه تحقيقات واکسن و سرم سازي رازي ضمن بيان اين مطلب گفت: از همان سال، تحقيقات روي جانوران سمي و به ويژه توليد سرم ضد مارگزيدگي آغاز شد. در سال 1340 براي اولين بار سرم منووالان ضد مارگزيدگي توليد شد. تا قبل از اين تاريخ، اين سرم از خارج از کشور وارد مي شد. در سال 1347 جمع آوري عقرب هاي ايران آغاز شد. در سال 1351 در پي جمع آوري عقرب هاي ايران و شناسايي آنها، توليد سرم پلي والان ضدعقرب زدگي آغاز شد. اين موسسه در حال حاضر با توليد سرم پلي والان عليه زهر شش نوع از عقرب هاي خطرناک ايران و سرم پلي والان عليه زهر شش نوع از مارهاي خطرناک به عنوان بزرگ ترين مرکز توليد پادزهر در خاورميانه به کار خود ادامه مي دهد.
    
    جمع آوري نمونه ها
    
    مارها به سه دسته سمي، نيمه سمي و غيرسمي تقسيم مي شوند. در ايران بيش از 60 گونه مار شناسايي شده اند که 20 نوع آنها سمي و بقيه غيرسمي و نيمه سمي هستند. از بين مارهاي سمي ايران، 6 گونه داراي فراواني نسبي بوده و خطرناک هستند که اين بخش مسووليت توليد پادزهر عليه آنها را به عهده دارد. براي توليد پادزهر به سم عقرب ها و مارهاي گوناگون نياز است که صياداني در سراسر کشور با داشتن مجوز از موسسه رازي، مارها و عقرب هاي مورد نياز موسسه را تامين مي کنند. به گفته دکتر «ابوالفضل اکبري»، رئيس بخش ايمينولوژي و توليد پلاسما و عضو هيات علمي موسسه رازي سالانه نزديک به دو هزار حلقه مار سمي به موسسه آورده مي شود. اين مارها بيشتر از مارهاي کبرا، افعي گرزه، افعي قفقازي، افعي زنجاني، مار شاخدار و مار جعفري هستند. از دو هزار حلقه ماري که به انستيتو آورده مي شود 200 تا 250 حلقه، مار کبرا و افعي گرزه و بقيه از چهار گونه ديگر هستند. مارهايي که معمولاً به انستيتو آورده مي شوند توسط 10 الي 12 صيادي که توسط موسسه آموزش ديده و داراي مجوز رسمي از انستيتو سرم سازي رازي هستند به انستيتو تحويل داده مي شوند. اين صيادان، شناخته شده بوده و به سازمان حفاظت محيط زيست نيز معرفي شده اند. اين صيادان معمولاً از نواحي مارخيز کشور مثل استان خراسان، آذربايجان و استان مرکزي نمونه برداري مي کنند. مارها و عقرب ها پس از تحويل از صيادان به مدت دو هفته قرنطينه مي شوند تا ضدعفوني و عاري از انگل شوند. معمولاً، سم گيري پس از قرنطينه به عمل مي آيد.
    
    سم گيري
    
    سم گيري از مار توسط افراد مجرب و خبره با باز کردن دهان مار، ماساژ دادن و تحريک غده سمي که در پشت چشم و بالاي سر مار قرار دارد انجام مي گيرد. سم از داخل کانالي که در دندان نيش مار وجود دارد، به دست مي آيد. براي تهيه سم مار در گروه الاپيده مانند کبرا، از يک شيشه مخصوص استفاده مي شود. رنگ سم در انواع مارها متفاوت است. ممکن است سفيد روشن يا کدر يا زرد روشن يا نارنجي يا متمايل به قهوه يي باشد. گاهي سم مترشحه از غده هاي سمي چپ و راست مار از حيث کميت و کيفيت با هم متفاوتند و اين تفاوت در جنس هاي نر و ماده مارهايي که از يک نوعند نيز مشاهده مي شود. مقدار سم کبراي نر بيشتر از سم کبراي ماده است ولي اين نسبت در گروه افعي ها صدق نمي کند. سم کبراي مسن و تيره رنگ بيشتر از کبراي جوان و کم رنگ است. مقدار سم مار کبرا بيش از انواع ديگر است. به طور کلي از لحاظ ميزان ترشح سم و قدرت کشندگي آن، مار کبرا، مار جعفري، گرزه مار و مار شاخدار به ترتيب از ساير انواع ديگر مارهاي سمي ايران خطرناک تر هستند. اغلب مقدار سم نوزادان مارهاي سمي براي کشتن يک فرد بالغ کافي است و گاهي مقدار تزريق سم به شکار کمتر است. اين مورد به بلندي و کوتاهي دندان سمي مار بستگي دارد. سم گيري از عقرب با تحريک الکتريکي آخرين بند دم عقرب (که غده سمي عقرب در آنجا قرار دارد) انجام مي شود.
    
    دکتر «اکبري» درباره تعداد دفعات سم گيري از مارها گفت: «از آنجا که در سم گيري از افعي ها به غدد ترشحي شان فشار وارد مي شود احتمال عفوني شدن غدد و آسيب مارها بسيار زياد است. بنابراين در مورد افعي ها تنها سم گيري اوليه براي ما مهم است اما در مورد کبراها چنين نبوده و مي توان 3 الي 4 بار آنها را سم گيري کرد. مارها معمولاً بعد از سم گيري براي فعاليت هاي آموزشي يا کارهاي تحقيقاتي ديگر مورد استفاده قرار مي گيرند. به عنوان مثال، براي انجام کارهاي سيتولوژيک و تهيه کاريوتايپ مارها از مغز استخوان ستون فقرات آنها نمونه گرفته مي شود. تعدادي نيز براي استفاده در دبيرستان ها، دانشگاه ها و ساير مراکز تحقيقاتي فيکس شده و در اختيار اين مراکز قرار داده مي شود.» دکتر «زارع» با بيان اينکه تهيه سم مار و سرم مارگزيدگي ايجاب مي کرده است که برنامه انستيتو بر پايه جمع آوري مارهاي سمي تنظيم شود، اظهار داشت که در آينده قرار است با همکاري سازمان حفاظت محيط زيست برنامه يي براي بازگرداندن مارها به طبيعت اجرا شود تا ضمن آنکه با مارگزيدگي مقابله مي شود در حفظ توازن عوامل گوناگون طبيعت هم کوششي شده باشد.
    
    تزريق سم به اسب
    
    از آنجا که قدرت آنتي ژنيسيته سم پايين است، تزريق سم به اسب باعث توليد پادزهر در بدنش نمي شود. براي اين منظور ياورهايي وجود دارند. اين ياورها به سم اضافه شده و بعد به اسب تزريق مي شوند. دکتر «زارع» در خصوص استفاده از ياورها خاطرنشان شد که هدف از استفاده از ياورها به معناي ضعيف کردن سم نيست، بلکه هدف کاهش انتشار سم به جريان خون است. در مورد سم عقرب و مار نتايج آزمايش ها نشان داده است که نبايد سم ضعيف شود. اگر سم ضعيف شود خاصيت آنتي ژنيسيته خود را از دست مي دهد. تعداد اسب هاي موجود براي توليد پادزهر 250 راس اسب 300 تا 500 کيلوگرمي است که همگي سالم و در محدوده سني 4 تا 9 سال قرار دارند. بسته به نوع تزريق و نوع سم به کار رفته، از 5 تا 9 بار در يک دوره به آنها سم تزريق مي شود. پس از کامل شدن دوره تزريق که حدوداً شش ماه به طول مي انجامد يک مرحله استراحت به اسب داده مي شود که حدود 7 تا 10 روز است. در مرحله بعد براي تهيه پلاسما از اين حيوانات خونگيري مي شود. مرحله بعد از خونگيري، تهيه پلاسما است. تهيه پلاسما با افزودن ماده ضد انعقاد به خون اسب انجام شده و پس از ته نشين شدن گلبو ل هاي خوني، مايع رويي (پلاسما) جدا مي شود. اين پلاسما حاوي پادزهر است که توسط سيستم ايمني اسب توليد شده است. سپس پلاسما از نظر ميزان خنثي کنندگي زهر کنترل شده و براي مراحل بعدي به بخش تصفيه سرم ارسال مي شود. در بخش تصفيه سرم، روي پلاسماي ايمن شده طبق پروتکل هاي خاص مراحل مختلفي از جمله رقيق کردن، رسوب دهي پروتئين هاي اختصاصي و هضم آنزيمي انجام مي گيرد و در نهايت محلولي که حاصل مي شود حاوي گاماگلبولين هاي اختصاصي ضد سم است که توسط فيلترهاي استريل کننده، استريل شده و در نهايت به عنوان پادزهر بالک شناخته مي شود. براساس مجموعه دستورالعمل هاي بهداشت جهاني روي پادزهرهاي بالک آزمايش هاي کنترلي انجام مي شود و در صورت مثبت بودن تمام آزمايش ها، مجوز فرمولاسيون نهايي داده مي شود. فرمولاسيون نهايي شامل تنظيم دقيق تيتر پادزهر براساس پروتکل سازمان بهداشت جهاني و افزودن نگهدارنده هاي مورد نياز است. در مرحله بعد از فرمولاسيون نهايي، نمونه گيري انجام مي شود و به بخش کنترل کيفيت ارسال مي شود. پادزهر در بخش کنترل کيفيت تحت آزمايش هاي کنترلي قرار گرفته و پس از تاييد نهايي مجوز تقسيم و بسته بندي داده مي شود. پس از تقسيم و بسته بندي مجدداً آمپول ها توسط بخش کنترل کيفيت آزمايش مي شوند. در صورت مثبت بودن جواب آزمايش ها به صورت محصول نهايي توسط وزارت بهداشت توزيع مي شود. محصول نهايي براي سرم هاي ضدمار در آمپول هاي 10 ميلي ليتري و براي سرم هاي ضدعقرب در آمپول هاي 5 ميلي ليتري است.
    
    بحث کيفيت پادزهر
    
    «هر دارويي که ساخته مي شود اگر برخي اصول خاص داروسازي در آن رعايت نشود، ممکن است تب زا باشد.» دکتر «زارع» در خصوص کيفيت پادزهرهاي توليدي انستيتو رازي گفت: «طي 6 الي 7 سال اخير است که ما موفق شديم تب زايي را از پادزهرها حذف و به استاندارد جهاني برسيم.» در ادامه دکتر «محمدپور»، معاون تحقيق واحد تهيه سم و سرم موسسه رازي در خصوص کيفيت پادزهرها اظهار داشت: «براي اينکه پادزهري که در بدن اسب توليد مي شود به فرآورده يي تبديل شود که قابل تزريق به انسان باشد بايد خصوصيات ويژه يي داشته باشد و از يک سري استانداردهاي بين المللي تبعيت کند، به عنوان مثال 1-بايد ايمن بوده و در کوتاه مدت يا درازمدت عارضه جانبي ايجاد نکند. 2- تب زايي نداشته باشد.3- قدرت لازم براي خنثي سازي سمومي که به بدن وارد شده است، داشته باشد. 4- در همان لحظه يي که تزريق مي شود در مصدوم ناراحتي ايجاد نکند تا مصدوم پذيرش لازم براي دارو را داشته باشد.» دکتر «محمدپور» در ادامه خاطرنشان کرد: «فرآورده هاي توليدي اين موسسه از نظر کيفيت مطابق با استانداردهاي اروپايي است و بر اساس اين استانداردها توليد مي شوند.» وي در مورد ميزان پادزهر توليد شده در موسسه گفت: «ما به طور کامل مصرف داخل را تامين کرده و در کنار تامين احتياج هاي داخلي، صادراتي را نيز به کشورهاي ديگر به ويژه کشورهاي همسايه و حتي برخي کشورهاي اروپايي نيز داريم. هر سال حدود 50 هزار آمپول پادزهر ضدسم مار و حدود 70 هزار آمپول ضدسم عقرب به تقاضاي وزارت بهداشت براي مصرف داخلي توليد و نزديک به 10 هزار آمپول به کشورهاي خارجي مانند اردن و باغ وحش هاي اروپا صادر مي شود.»
    
        
    کمک به فرد مارگزيده
    
    متاسفانه مردم ما آگاهي چنداني در مورد مارگزيدگي و عقرب زدگي و حتي مراجعه به مراکز درماني که در اين زمينه فعاليت مي کنند، ندارند. دکتر «زارع» ضمن بيان اينکه فرد مارزده يا عقرب زده نبايد تحت هيچ عنوان با درمان منطقه يي درمان شود، گفت: در اولين فرصت، مصدوم بايد به بيمارستان منتقل و تحت درمان اختصاصي قرار بگيرد. وي در ادامه به ضرورت گنجاندن يک واحد درسي در رشته هاي پزشکي اشاره کرده و گفت: «متاسفانه در رشته پزشکي هيچ واحد درسي در رابطه با مارگزيدگي و عقرب زدگي و چگونگي برخورد با مصدومان تدريس نمي شود و اطلاعات بسياري از پزشکان ما نيز در اين زمينه مطابق با اطلاعات روز نيست و همين مساله ايجاب مي کند که يک واحد درسي در رابطه با گزيدگي ها (خصوصاً مارگزيدگي و عقرب زدگي) در رشته هاي پزشکي گنجانده شود.» اما مهمترين پارامتر براي کمک هاي اوليه در درمان مارگزيدگي داشتن آرامش و آرام کردن شخص مصدوم است که حتي الامکان هيجانش کم شود، چون داشتن هيجان باعث افزايش سرعت جريان خون شده و سم خيلي سريع در بدن پخش مي شود. در اين مرحله، ضدعفوني کردن محل گزش و بستن محل گزش با پارچه تميز يا باند مي تواند موثر باشد. پس از انجام اين کارها بايد بلافاصله، مصدوم به بيمارستان منتقل شود تا درمان اختصاصي بر رويش صورت گيرد. در اغلب موارد تزريق سرم پلي والان توصيه مي شود مگر در مورد گزش مار کبرا يا کفچه مار که سرم اختصاصي يا منووالان توصيه مي شود.

    تحقيق در زمينه اثرات درماني سموم
    
    دکتر «زارع» با بيان اينکه هنوز زمينه سازي لازم براي تهيه دارو از سموم مار و عقرب در ايران انجام نشده و در حال حاضر تنها پادزهر توليد مي شود، گفت: «کشورهاي خارجي در تلاشند از سم مار و عقرب براي درمان بيماري هاي قلبي عروقي و ضدانعقاد خون و حتي تهيه کيت هاي آزمايشگاهي استفاده کنند اما سم مار و عقرب در ايران تاکنون هيچ استفاده دارويي نداشته و تنها به عنوان پادزهر کاربرد داشته است.» وي گفت: «سياستگذاري اين بخش در آينده بر اين است که به اثرات درماني سم ها روي برخي بيماري ها مثل ام.اس بپردازد.» دکتر «زارع» ضمن استقبال از اجراي طرح هاي تحقيقاتي مشترک با دانشگاه ها و مراکز تحقيقاتي ديگر اعلام کرد: «ما نمي توانيم به تنهايي کار کنيم و شديداً از حضور دانشجويان و دانشگاهيان استقبال مي کنيم تا با کمک آنها کارهاي کاربردي انجام دهيم چرا که کشور ايران از معدود کشورهايي است که از لحاظ تعداد گونه هاي مار و عقرب بسيار غني است و همين مساله بيانگر ضرورت انجام کارهاي تحقيقاتي بيشتر در اين زمينه است.» به گفته وي هنوز روي سم مارهاي دريايي هيچ تحقيقي انجام نشده است. ما قصد داريم در آينده با همکاري دانشگاه هاي محلي در مورد آنها تحقيق کنيم. دکتر «زارع» در ادامه از تغيير شرايط در آينده سخن گفت و اظهار اميدواري کرد که فکر مي کند در آينده وضعيت فرق خواهد کرد. وي گفت: «بايد درها باز شود و به دانشجويان اجازه داده شود به موسسه آمده و به تحقيق بپردازند. اگر اين کار را نکنيم، جايگاه مان را از دست خواهيم داد.»


سرم چيست؟
    
    سرم ضدمارگزيدگي يا عقرب زدگي به موادي اطلاق مي شود که خاصيت خنثي کنندگي سم مار يا زهر عقرب را داشته باشند. اين سم کم و بيش هترولوگ است و با ايمن سازي حيوان عليه سموم مار تهيه مي شود. سرم هاي ضدمارگزيدگي به روش آنزيماتيک يا هضم با پپسين و فراکسيون کردن با سولفات آمونيوم، تصفيه و تغليظ مي شوند. اين سرم حاوي اندکي فنل است. سرم ضدمارگزيدگي نام هاي مختلفي دارد. سرم هاي موجود در بازار ايران که ساخت انستيتو رازي است به صورت پلي والان در آمپول هاي 10 سانتي متر مکعبي به نام «پلي والان آنتي ونوم» همراه با دستورالعمل و تاريخ مصرف عرضه مي شود. اين سرم بر ضد سم 6 نوع افعي (گرزه مار، مار شاخدار، مار جعفري، افعي دماوندي، افعي زنجاني و افعي قفقازي) و يک نوع کبراي ايران يا کفچه مار است. سرم هاي منووالان يا اختصاصي که بر ضد سم هر يک از انواع مارهاي ياد شده تهيه مي شود فقط در انستيتو رازي موجود است. ارزش درماني هر يک از سرم ها بستگي به ميزان قدرت خنثي کننده سم در هر سانتي متر مکعب سرم دارد. با سپري شدن تاريخ مصرف سرم، ارزش درماني آن از بين مي رود و اگر سرم حالت کدر و شيري رنگ پيدا کند ديگر قابل مصرف نيست. مقدار تجويز سرم ضد مارگزيدگي به يک بيمار به قدرت خنثي کنندگي سم، نوع ميزان ترشح سم هر مار و علائم باليني بستگي دارد. به طور کلي در حالات خفيف مارگزيدگي، تزريق يک يا دو واحد و در حالت سخت بيماري، دو تا شش واحد سرم پلي والان ضدمارگزيدگي تجويز مي شود. در موارد سخت، 10 واحد و حتي بيشتر و گاهي تا 30 واحد يعني 300 سانتي متر مکعب سرم براي يک بيمار مصرف شده که اين مقدار خطرناک است و نبايد تجويز شود.
    


 

+ نوشته شده در دوشنبه 1386/06/05 14:9 توسط صادق معتمدی |



سر........................................................................................................................head
چشم.......................................................................................................................eye
سوراخ بینی...........................................................................................................nostril
دهان....................................................................................................................mouth
فک زیرین...........................................................................................................mandible
گردن.......................................................................................................................neck
پای جلویی.........................................................................................................front leg
ناخن (پنجه)...............................................................................................................nail
پای عقبی...........................................................................................................hind leg
ناخن (پنجه)...............................................................................................................nail
دم.............................................................................................................................tail
پوسته پشتی.................................................................................................nuchal shell
پوسته مهره ای............................................................................................vertebral shell
پوسته دنده ای.................................................................................................costal shell
پوسته عقبی دمی............................................................................................pygal shell
پوسته حاشیه ای.........................................................................................marginal shell

+ نوشته شده در یکشنبه 1386/06/04 12:40 توسط صادق معتمدی |



دستگاه گوارشی                                                                               Digestive system

مری...........................................................................................................esophagus
معده.............................................................................................................stomach
روده کوچک (روده باریک).....................................................................................intestin
راست روده.......................................................................................................rectum
مخرج..................................................................................................................anus

دستگاه تنفسی                                                                               Rispratory system

نای................................................................................................................trachea
شش..................................................................................................................lung

دستگاه گردش خون                                                                        Circulatory system

قلب...................................................................................................................heart

دستگاه ادراری                                                                                        Urinary syste

مثانه...............................................................................................................bladder

غدد                                                                                                                 Glands

کبد (جگر)..............................................................................................................liver
پانکراس.........................................................................................................pancreas
تخمدان...............................................................................................................ovary

+ نوشته شده در جمعه 1386/06/02 18:12 توسط صادق معتمدی |



سر                                                                                                                     Head

جمجمه....................................................................................................................skull
فک پایینی..........................................................................................................mandible

ستون مهره ها                                                                                      Vertebral column

مهره...................................................................................................................vertebra
استخوان پشتی (کمری)......................................................................................back bone

استخوان های اندام قدامی                                                                   Bones of the forelimb

ترقوه...................................................................................................................coracoid
کتف.....................................................................................................................scapula
زائده پیش کتفی..................................................................................proscapular process
بازو....................................................................................................................humerus
زند ز برین................................................................................................................radius
زند زیرین....................................................................................................................ulna
بند انگشتان دست..............................................................................................phalanges

استخوان های اندام خلفی                                                                      Bones of the hindlim

استخوان لگن..................................................................................................pelvic girdle
بازو........................................................................................................................femur
درشت نی.................................................................................................................tibia
نازک نی..................................................................................................................fibula
بند انگشتان پا...................................................................................................phalanges

+ نوشته شده در پنجشنبه 1386/06/01 17:30 توسط صادق معتمدی |


Veterinary Information X

اطلاعات دامپزشکی
آموزش دروس دامپزشکی
مقالات دامپزشکی
تازه های دامپزشکی
معرفی کتاب
تصاویر مربوطه
تصاویر ویدیویی
لینکستان وب
کتب الکترونیکی و هر آنچه از دامپزشکی می خواهید


صفحه نخست
پست الکترونيک


پيوندهاي روزانه

دیکشنری آنلاین
تشریح آنلاین قورباغه
آرشيو پيوندهاي روزانه


نوشته هاي پيشين

شهریور 1388

مرداد 1388
تیر 1388
فروردین 1388
اسفند 1387
بهمن 1387
دی 1387
آذر 1387
آبان 1387
مهر 1387
شهریور 1387
مرداد 1387
تیر 1387
خرداد 1387
اردیبهشت 1387
فروردین 1387
اسفند 1386
بهمن 1386
دی 1386
آذر 1386
آبان 1386
مهر 1386
شهریور 1386
مرداد 1386
تیر 1386
خرداد 1386
اردیبهشت 1386
فروردین 1386
اسفند 1385
بهمن 1385


آرشيو موضوعي

آنفلوآنزای خوکی
کالبد شناسی پایه
تصاویر
تازه های دامپزشکی
بیوشیمی
خرید و نگهداری سگ
نگهداری از خرگوش
مقالات
کالبد شناسی مقایسه ای 1
نگهداری از گربه
نگهداری از مرغ عشق
نگهداری از سنجاب
سرگرمی
راه اندازی آکواریم ماهی
دانستنی های عمومی کویر
اخبار روز دامپزشکی
ببر سفید
تمساح ایرانی
گورخر ایرانی
آناتومی گربه
آناتومی همستر
خطرات گرم شدن زمین
حیوانات و کودکان
حیوانات در ادبیات
گربه ها و خرافات مردم
رویانا
مراحل رشد قورباغه
اخباری از حیوانات
طاووس
میکروچیپ
گوزن زرد ایرانی
لاکپشت ها
آناتومی لاکپشت
تحقیقات و سرم سازی رازی
فنچ
شکار
بیوتکنولوژی و شبیه سازی
پدر شیلات ایران
سلول شناسی
کبوترخانه ها
جوجه اردک
دندان های گربه
اجزا خونی سگ
ماهی قرمز عید
عمر حیوانات
انقراض
خواندنی ها
اجزا خونی جوجه
خفاش ها
آناتومی ماکیان
پد های پنجه ای
محل نگهداری همستر
بخش درمانی همستر
اوتانازی یا مرگ آسان
حنا
بنیانا
تامینا


پيوندها

نمايشگاه بين المللي كتاب تهران
دامپزشك
دکتر لطفی زاده
نشریه حکیم مهر


اخبار وبلاگ: بزودي افتتاح بخش درماني همستر
ويرايش قالب صادق معتمدي
POWERED BY: BLOGFA.COM

RSS


آيا ميدانيد بسياري از دوستان شما عضو خبرنامه دانشجوي دامپزشكي هستند ؟





Powered by WebGozar