شاید نیازی به توضیح علمی هم نباشد...!

گرگان ـ خبرنگار «ايران»: يك قلاده خرس قهوه اي از گونه هاي حمايت شده، در منطقه «تخت» مينودشت در استان گلستان براثر تصادف و بعد از آن تيراندازي، قبل از رسيدن مأموران حفاظت محيط زيست تلف شد.
    احتمال مي رود مرگ اين حيوان در اثر تيراندازي به سر او صورت گرفته باشد و سپس بدن كم جان او از سوي افرادي ناآگاه مورد هجوم با تبر قرار گرفته است.
    مهران جهانشاهي معاون محيط انساني اداره كل محيط زيست استان گلستان، در اين مورد گفت: ساعت ده و نيم شب پنجشنبه با تماس هاي مردمي خبردار شديم خرسي بر اثر تصادف با خودرو در كنار جاده آسفالت در منطقه شكار ممنوع شهرستان مينودشت و روستاي تخت افتاده است.
    جهانشاهي ادامه داد: بعد از يك ساعت كه مأموران محيط زيست به محل رسيدند حيوان بر اثر ضربات متعدد تبر بر روي جمجمه و سر از ميان رفته بود و شدت ضربات به قدري شديد بوده كه سر خرس شكسته شده بود. وي افزود: لاشه اين حيوان براي انجام عمليات باليني به گرگان انتقال يافت و متوجه شديم كه با گلوله نيز مورد اصابت قرار گرفته است در شرايطي كه هفته گذشته يك قلاده پلنگ پس از مداوا در پارك ملي گلستان رها شد اين خرس مورد كم لطفي افرادي قرار گرفت كه نسبت به حيات وحش كم مهر هستند. وي گفت: اين اتفاق در شرق گلستان در منتهي اليه جنگل هاي پهن برگ هيركاني كه از جنوب به منطقه حيات وحش «خوش ييلاق»، از شرق به «پارك ملي گلستان» و مناطق حفاظت شده «لوه» ختم مي شود قرار دارد كه حساسيت اكولوژيكي منطقه را نشان مي دهد.
    جهانشاهي افزود: تعداد كثير روستاهاي داخل جنگل، دام ها، عرصه هاي كشاورزي محاط در جنگل و جاده كشي هاي بي ضابطه و بدون همپوشاني مانند راه هاي روستايي، طرح هاي بهره برداري جنگل و معدن بيشترين آسيب را به اين جنگل ها زده است.
    معاون محيط زيست گلستان، تصريح كرد: بيشترين تعداد و وسعت آتش سوزي جنگل هاي شمال و گلستان تاكنون در اين منطقه روي داده است، در ضمن اين كه بيشترين رفتارهاي ناخوشايند با حيات وحش را نيز در اين منطقه داريم. به گفته وي افزايش آگاهي عمومي، مديريت مشاركت مردمي، فعال سازي تشكل هاي مردم نهاد، آموزش در كتب درسي، توزيع كتاب رايگان وكلاس هاي آموزشي از جمله برنامه هايي است كه بايد در اين زمينه در منطقه انجام شود.
    محسن جعفري نژاد، معاون محيط زيست طبيعي اداره كل حفاظت محيط زيست گلستان نيز گفت: اگر چنانچه پيداشدن اين خرس بموقع به محيط بانان، دامپزشكي و يا مركز بهداشت اطلاع داده مي شد، احتمال نجات جان اين حيوان كه ۳ تا ۴ ساله بود، وجود داشت. وي اظهار داشت: از آنجايي كه برخي از روستاها داخل مناطقي همچون منطقه شكار ممنوع و يا منطقه حفاظت شده، قرار دارند و در برخي از نقاط روستايي، كار پرورش زنبورعسل صورت مي گيرد. احتمال بروز اين اتفاقات در مسير جابه جايي اين حيوانات، بويژه هنگام تأمين غذا وجود دارد.
    جعفري نژاد، ادامه داد: در ايران تنها دو گونه خرس سياه و خرس قهوه اي زيست مي كند و پارك ملي گلستان در استان گلستان زيستگاه خرس قهوه اي است كه شمار دقيقي از تعداد اين گونه در استان در دست نيست. اين مسئول همچنين خاطرنشان كرد: از ابتداي امسال تاكنون ۵۰گونه مختلف حيات وحش در اثر عواملي همچون برخورد با خودرو، خوردن گياه و حيوان مسموم و يا شكار در استان گلستان تلف شده است.

عموماً شيرهاي سويا بدون افزودن موادشيميايي و تنها به كمك فشارهاي مكانيكي و فيزيكي وارد شده بر دانه هاي لوبياي سويا تهيه مي شوند. اين شير اگر بدون نگهدارنده باشد چندان خوشمزه نبوده و به سرعت هم در حرارت محيط از بين مي رود و لذا مدت زمان مصرف كوتاهي دارد. گرچه سويا و شيره سويا كه به آن شير سويا نيز گفته مي شود حاوي موادمغذي با ارزشي است، ولي به ياد داشته باشيد كه شير حيوانات حاوي برخي مواد مغذي است كه شير سويا آن مواد را در همان حد تامين نمي نمايد. به عنوان مثال، ويتامين 2B يا ريبوفلاوين موجود در شير، بسيار براي سلامتي ارزشمند است كه در سويا به اين مقدار يافت نمي شود. كلسيم موجود در شير نيز قابليت جذب خوبي دارد و معتقدند كه جذب كلسيم شير سويا در آن حد نيست. پروتئين هاي حيواني قابليت جذب بهتري دارند و براي كودكان از ارزش تغذيه اي بالاتري برخوردارند. با توجه به جميع اين نكات، مصرف شير سويا به صورت تفنني مناسب است ولي به هيچ وجه توصيه نمي شود كه جايگزين شير مصرفي معمولي كودك گردد. حتي اگر كودكي استثنائاً نسبت به لاكتوز شيري عدم تحمل داشت بازهم بهتر است شير كم لاكتوز و يا مقادير كمتر شير معمولي مصرف كند.

شهرستان جاسك به عنوان شرقي‌ترين نقطه استان هرمزگان در فاصله 300 كيلومتري بندرعباس قرار گرفته است .

مفاهیم کلی 

پروتئینها از مولکولهای اساسی سلولها هستند که بیش از نیمی از وزن خشک آنها را می‌سازند. در ساختار همه اندامکها و اجزای فعال سلولها یافت می‌شوند و در ساخت و کار آنها نقش بنیادی دارند. بخش مهمی از ساختار غشای سلول و اندامکها ، اسکلت سلولی ، اتصالهای سلولی از پروتئینهای ساختاری (ساختمانی) متنوعی تشکیل شده است. پروتئینهای آنزیمی ابزار کار سلول سلولند و در انجام واکنشهای بیوشیمیایی سلولها به عنوان کاتالیزور ضرورت دارند. برخی پروتئینها عمل دفاعی دارند (پادتنها) و برخی در اعمال مهم زیستی دیگری نقش دارند.

برای مثال ، هموگلوبین و هموسیانین انتقال گازهای تنفسی را انجام می‌دهند و یا سیتوکرومها انتقال الکترونها و پدیده‌هایی از اکسایش و کاهش را عهده‌دار هستند. برخی هورمونها ، ساختار پروتئینی دارند مثل انسولین و بسیاری از مولکولهایی که به عنوان نشانه در برقراری ارتباطهای درون سلولی و بین سلولی عمل می‌کنند، ساختار پروتئینی دارند. پروتئینها مواد اصلی لازم برای رشد و ترمیم سلولها هستند و در موارد لزوم برای تامین انرژی مورد نیاز سلولها نیز مصرف می‌شوند.

تقسیم بندی پروتئینها از نظر عمل

نقش آنزیمی یا کاتالیزوری

آنزیمها پروتئینهایی هستند که یک یا چند محل ویژه به نام جایگاههای فعال دارند. ماده زمینه‌ای یا همان سوبسترا ، به این جایگاهها متصل می‌شوند در نتیجه ، سوبسترا از نظر شیمیایی تغییر پیدا کرده و به یک یا چند محصول تبدیل می‌شود. آنزیمها واکنش را تا رسیدن به حالت تعادل ، تسریع می‌کنند. آنزیمها آنقدر موثراند که ممکن است یک واکنش را 10⁸ تا 10¹¹ بار سریع‌تر ، از حالت غیر کاتالیزوری به انجام برسانند. آنزیمها تا حد زیادی برای سوبسترای خود اختصاصی هستند و اغلب مولکولهایی که نزدیک بهم هستند یا تفاوت کمی دارند نمی‌پذیرند.

ساختمانی

پروتئینها در قسمتهای مختلفی از سلول مثل غشای سیتوپلاسمی ، دیواره سلولی ، غشای اندامکها ، در ساختمان تاژک و مژک ، و در ساختمان پروتئینهای مربوط به اسکلت سلولی مثل میوزین ، اکتین ، کلاژن ، ریزرشته‌ها و ... شرکت دارند. بطوری که اگر ساختمان یک پروتئین خاص دگرگون شود مثلا کلاژن ، باعث دگرگونی شکل سلولهای ماهیچه‌ای می‌گردد و همین مقدمه‌ای برای بیماریهای ماهیچه‌ای خواهد بود.

پروتئینهای ناقل یا حامل

هر پروتئین ناقل ، طوری ساخته شده است که حمل و نقل گروه بخصوصی از مولکولها مثل یونها ، قندها و اسیدهای آمینه را بر عهده دارد. برای مثال ، در برخی باکتریها در برخی پروتئینهای غشایی آنها ، جهش ژنی بوجود آمده است و در نتیجه ، انتقال گلوکز صورت نمی‌گیرد. در انسان نیز بیماریهای خاص در این رابطه دیده شده است مثلا بیماریهای ارثی که حمل و نقل موارد بخصوصی را در کلیه و یا روده‌ها یا هر دو مختل می‌سازند. این پروتئینهای ناقل ، مانند آنزیمهای متصل شده به غشا و همانند پدیده اتصال آنزیم به سوبسترا عمل می‌کنند بطوری که هر پروتئین ناقل دارای یک یا چند نقطه اتصال اختصاصی است.

هورمونی

هورمونهای مترشحه از هیپوفیز ، پانکراس ، پاراتیروئید از نوع پروتئین می‌باشند. این هورمونها از نظر فعالیت فیزیولوژیک و ساختمان شیمیایی باهم فرق دارند. هورمونهای پروتئینی در مقایسه با غیر پروتئینها ، وزن زیادتری دارند. ساختمان این نوع هورمونها ، از نانوپپتید گرفته تا کمپلکس گلیکوپروتئینی فرق می‌کند. از آنجمله می‌توان به هورمونهای پانکراس مثل انسولین ، گلوکاگون ، سوماتواستاتین و یا هورمونهای هیپوفیزی مثل هورمون رشد و پرولاکتین اشاره کرد.

تقسیم بندی پروتئینها از لحاظ ساختمان آنها

ساختمان اول

که عبارتست از تسلسل اسیدهای آمینه و ایجاد پیوندهای آمیدی و دی‌سولفیدی. پس در ساختمان اول ، فقط پیوند کوووالان وجود دارد.

ساختمان دوم

این ساختمان به فضای قرار گرفتن واحدهای اسید آمینه که در کنار هم که به صورت خطی چیده شده‌اند، اشاره دارد. برخی از این چیده شدنها حالت منظم و پریودیک دارند مثل هلیکس α و صفحه چین‌دار β .

ساختمان سوم

به ارتباطات باقیمانده‌های اسید آمینه‌هایی که از هم دورند اطلاق می‌شود. بطوری که ایجاد ساختمان سه بعدی را می‌کند که پایدارترین ، ساختمان پروتئینها می‌باشد.

ساختمان چهارم

پروتئینهایی که از چند زنجیره پلی پپتیدی تشکیل شده‌اند علاوه بر ساختمانهای فوق ، دارای ارگانیزاسیون دیگری نیز می‌باشند. هر زنجیره پلی پپتیدی در پروتئین یک واحد (subunit) نامیده می‌شود. ساختمان چهارم ، به چگونگی چیده شدن این واحدها در کنار هم گفته می‌شود. هر زیر واحد از زیر واحد دیگر ممکن است متفاوت باشد مثلا در ایمنوگلوبین G (مولکول آنتی بادی اصلی در پلاسما) شامل دو زنجیره L (سبک) و دو زنجیر H (سنگین) می‌باشد.

تقسیم بندی پروتئینها از لحاظ ترکیب ساختمانی آنها

پروتئینهای ساده

پروتئینهایی هستند که از هیدرولیز آنها فقط اسیدهای آمینه بدست می‌آید و خود به دو دسته یعنی پروتئینهای کروی و رشته‌ای تقسیم می‌شوند.

1. پروتئینهای کروی

آنهایی هستند که مولکول آنها دارای شکل کروی یا بیضی بوده و در آب و محلولهای نمکی رقیق محلول‌اند و مهمترین آنها عبارتند از: آلبومین ، گلوبولینها ، هیستونها ، پروتامینها. آلبومین در سلولهای مختلف وجود دارد و به آلبومین داخل خون ، آلبومین سرم گویند که مقدارش نسبت به پروتئینهای دیگر سرم ، بیشتر است. از نقشهای این پروتئین تنظیم فشار اسمزی خون و نقل و انتقال مولکولهای کوچک مقل اسیدهای چرب و برخی از هورمونها می‌باشد. این پروتئین بوسیله سلولهای کبدی ساخته می‌شود.

در خون انسان چند نوع گلوبین وجود دارد که آنها را به صورت گلوبینهای α و β و δ تقسیم می‌کنند. که هر کدام وظیفه خاصی دارد مثلا نوع β ، حمل یونهای فلزی مثل Fe را انجام می‌دهند. هیستونها ، در هسته سلول یافت می‌شوند و به 5 نوع تقسیم می‌شوند. که در بین گونه‌ها ، یکسان می‌باشد. این پروتئین به این دلیل که اسید آمینه بازی زیادی دارد دارای خاصیت بازی می‌باشد. پروتامینها نیز مثل هیستون در هسته و در اجتماع با اسیدهای نوکلئیک یافت می‌شود و مثل هیستونها ، بازی هستند.

1. پروتئینهای رشته‌ای

پروتئینهایی هستند که از مولکولهای خیلی طویل رشته مانند ساخته شده‌اند و می‌توان آنها را به دو دسته تقسیم کرد. دسته اول که در محلولهای نمکی غلیظ محلول‌اند و دسته دوم که کاملا غیر محلول بوده و به آنها اسکلرو پروتئین گویند. در مورد پروتئینهای محلول دو مثال عمده ، فیبرینوژن (از اجتماع این در خون ، فیبرین بوجود می‌آید و همین موجب انعقاد خون می‌شود) و میوزین و اکتین (پروتئینهای انقباضی) را نام می‌برند.

در مورد پروتئینهای غیر محلول به کلاژن ، کراتین و فیبروئین اشاره می‌کنند. کلاژن در بدن جانوران فراوان بوده و در پوست ، غضروف و قرنیه چشم به مقدار زیاد یافت می‌شود کراتین نیز در مو ، ناخن و چشم یافت می‌شود در رشته‌های خیلی طویلی را ایجاد می‌کند. فیبروئین ، پروتئین رشته ابریشم است و مقاومت مکانیکی آن بسیار زیاد است.

پروتئینهای ترکیبی

این نوع پروتئینها ، علاوه بر زنجیر پلی پپتیدی یک قسمت غیر پروتئینی به نام ریشه پروستتیک دارند و فعالیت زیستی آنها اغلب مربوط به این ریشه اضافی است این دسته از پروتئینها عبارتند از:

1. کرموپروتئینها: رنگی می‌باشند و شامل پروتئینهای مهمی مثل سیتوکرومها ، کاتالاز ، پراکسیداز و هموگلوبین و میوگلوبین (پروتئین ناقل O₂ و HCO₂- در خون و در ماهیچه) می‌باشند.
   
   
2. لیپوپروتئینها: پروتئینها با لیپیدها پیوند شده مولکولهای درشتی با وزن مولکولی خیلی بالا را ایجاد می‌کنند. مهمترین قسمتی از سلول که دارای لیپوپروتئین است غشای سلول و غشای اندامکهای آن می‌باشد.
   
   
3. گلیکوپروتئینها: بیشتر پروتئینها حتی برخی از پروتئینهایی که جزء پروتئینهای ساده طبقه بندی کردیم، در ساختمان خود شامل یک یا چند مولکول قندی می‌باشند که با پیوندهای کووالان با آنها ترکیب شده‌اند. مثل آلبومین تخم مرغ و گاماگلوبینها. این قند ممکن است گلوکز ، گالاکتوز ، مانوز و یا ترکیبات دیگر قندی باشد.
   
   
4. فسفوپروتئینها: این پروتئینها در مولکول خود دارای ریشه‌های اسید فسفریک هستند. یک نمونه از کازئین شیر می‌باشد که در حقیقت یک فسفوگلیکوپروتئین می‌باشد و یا فسفوپروتئین زرده تخم مرغ ، که بویژه بوسیله کبد پرندگان سنتز می‌شود و دارای مقدار زیادی فسفر است.

چشم انداز بحث

با پیشرفت در تکنولوژیهای زیستی احتمال کشف پروتئینهای جدید که به یکی از این دسته‌ها تعلق داشته باشد و یا ممکن است حتی گروه خاصی را تشکیل دهد، وجود دارد. اما چرا نیاز به پروتئینهای جدید می‌باشد؟ در مسیر تکامل ، تجلی یکسری از پروتئینها در طول یک دوره زمانی بلند ، خاموش و تجلی انواع جدیدی شروع می‌شود. همچنین ، مطمئنا در عالم حیات ، پروتئینهایی در مقدارهای بسیار کوچک و شاید اعمال بزرگ وجود دارند که تا حال علم زیستی ، موفق به کشف آنها نشده است.