
دماي متوسط زمين در طول يك قرن پيش حدود ۰/۵ درجه سانتيگراد بيشتر شده است.
انتظار دانشمندان از ادامه روند فعلي آن است كه در طول ۱۰۰ سال آينده ميانگين دماي زمين
۱/۵ تا ۳/۵ درجه سانتيگراد افزايش پيدا كند. شايد پيش خود فكر كنيد كه
«خب اين كه مسأله اي نيست؟» اما بايد توجه داشت كه همين مقدار اندك افزايش دما مي تواند آب و هواي زمين را به صورت بي سابقه اي تغيير دهد. زماني كه اين پديده رخ دهد،
ممكن است تغييرات شگرفي در سطح آب اقيانوس ها، مزارع كشاورزي و هوايي كه استنشاق مي كنيم يا آبي كه مي نوشيم رخ دهد.
منظور از گرم شدن زمين بالارفتن متوسط دماي زمين است كه تغييرات آب و هوا را نيز در پي خواهد داشت. گرم شدن زمين سبب تغيير الگوي بارش باران و برف، افزايش سطح آب درياهاي آزاد و كاهش سطح آب درياچه ها و تأثيرات عميق بر گونه هاي مختلف گياهان و حيوانات و سرانجام انسان ها خواهد شد. يكي از مواردي كه تا پيش از گرم شدن زمين به سبب افزايش فعاليت هاي بشر به عنوان ابزار ايمن سازي براي زمين در نظر گرفته مي شد گازهاي گلخانه اي بودند، يعني مجموعه اي از گازها كه مقداري از انرژي خورشيد را در جو زمين نگه مي دارند و باعث گرم شدن جو مي شوند كه شامل بخار آب (H2O، دي اكسيد نيتروژن ((NO2، دي اكسيد كربن (CO2) و متان CH4 است. اين گازهاي گلخانه اي كره زمين را به اندازه اي گرم نگه مي دارد كه انسان ها بتوانند بر روي آن زندگي كنند اما اگر اثر گلخانه اي كه به دليل وجود اين گازها در جو زمين به وجود مي آيد افزايش يابد ممكن است دماي زمين به اندازه اي زياد شود كه انسان ها و گياهان و ساير جاندران از تحمل اين گرما عاجز باشند.
تاريخچه گرم شدن زمين
نخستين مطالعات در زمينه افزايش درجه حرارت زمين توسط آرنيوس، شيميدان سوئدي و در حدود ۱۰۰ سال پيش آغاز شد. آرنيوس در سال ۱۸۹۶ ميلادي مدعي شد كه بالارفتن درجه حرارت زمين به دليل اضافه شدن دي اكسيد كربن به جو زمين است اما به دليل اين كه دانشمندان آن زمان اعتقاد داشتند كه جريان هاي اقيانوسي بسيار بيشتر از افزايش دي اكسيد كربن توسط آلودگي هاي توليد شده بشري در گرم شدن آب وهوا مؤثر هستند، تحقيقات آرنيوس مسكوت ماند. موج دوم تحقيقات در خصوص گرم شدن زمين زماني آغاز شد كه عده اي از دانشمندان مدعي شدند كه دي اكسيد كربن قادر است سد راه اشعه با طول موج بالاشده و سبب بازگرداندن آن به سطح زمين شود، با وجود اين دانشمندان اعتقاد داشتند كه اقيانوس هايي كه بر روي كره زمين قرار دارند توانايي جذب تمام دي اكسيد كربن توليدي را دارا بوده و لذا اين گاز قادر به افزايش درجه حرارت سطح زمين نيست اما مطالعات ساير دانشمندان نشان داد كه اقيانوس ها تنها قادر به جذب يك سوم از اين دي اكسيد كربن توليدي هستند و دو سوم باقي مانده از دي اكسيد كربن توليدي توسط فعاليت هاي انساني در جو زمين باقي خواهد ماند. پس از اثبات اين قضايا و در دهه ۶۰ ميلادي گرم شدن كره زمين تهديدي جدي تلقي و مطالعات جديدي بر روي آن آغاز شد و دكتر كيلنيگ در مؤسسه اقيانوس شناسي آمريكا به عنوان كاشف پديده گرمايش جهاني نمودارهاي حاصل از مطالعات خود را از ميزان دي اكسيد كربن موجود در كره زمين ارائه كرد و به عنوان كاشف پديده گرمايش جهاني شناخته شد. مطالعات دكتر كيلنيگ نشان مي داد كه گازهاي توليدي سريعاً در حال افزايش در مناطق مختلف كره زمين است.
تاريخچه سوراخ شدن لايه ازن
واقعه سوراخ شدن لايه ازن در لايه زير استراتوسفر در بالاي منطقه انتاركتيكا براي نخستين بار در دهه هفتاد توسط يك تيم تحقيقاتي به نام BAS كشف شد. اين گروه وظيفه مشاهده (Monitoring) اتمسفر اين منطقه را برعهده داشت. اين اندازه گيري اوليه توسط گروه BAS كه در سال ۱۹۸۵ انجام شد چنان نگران كننده بود كه دانشمندان تصور مي كردند كه دستگاه هاي اندازه گيري آن ها خراب شده است اما با تعويض دستگاه ها نتايج به دست آمده از دستگاه هاي اوليه تأييد شد و اين خود سبب نگراني بيشتر دانشمندان گرديد، ظرف چند ماه بعد سوراخ شدن لايه ازن توسط چشم مسلح قابل ديدن بود. اطلاعات به دست آمده توسط ساير گروه هاي تحقيقاتي اين حقيقت را روشن تر كرد كه سوراخ شدن لايه ازن به طور سريع و در مقياس بزرگي بر بالاي منطقه انتاركتيكا در حال پيشروي است.
آلودگي هوا
آلودگي هوا را مي توان اين گونه تعريف كرد كه هر جسم خارجي كه وارد هوا شود و يا هر عاملي كه نسبت معمولي و عادي مواد تشكيل دهنده هوا را تغيير دهد به گونه اي كه اين تغيير در نسبت مواد تشكيل دهنده سبب خسارت جاني به انسان ها، گياهان و حيوانات شود را مي توان آلودگي هوا نام نهاد. موادي كه سبب آلوده شدن هوا مي شوند ممكن است مقدارشان نامحسوس باشد لذا سازمان هاي محيط زيست كشورها تعاريف مختلفي براي آلودگي هوا وضع كرده اند.

منشأ مواد آلوده كننده هوا
منشأ آلاينده هاي هوا ممكن است طبيعي و يا مصنوعي باشد. آلاينده هاي طبيعي مانند دود حاصل از آتش نشان ها و ساير آتش سوزي ها كه در منابع طبيعي اتفاق مي افتد مانند آتش سوزي جنگل ها و آلاينده هاي مصنوعي حاصل فعاليت هاي انسان است كه در جريان توليد برق، فعاليت كارخانه ها ، اتومبيل ها و سوزاندن سوخت هاي فسيلي به وجود مي آيد.
انسان ها چگونه آب و هوا را تغيير مي دهند؟
شايد باور اين مسأله اندكي سخت باشد كه انسان ها مي توانند شرايطي به وجود آورند و يا دست به فعاليت هايي بزنند كه آب و هواي زمين را تغيير دهد. به جرأت مي توان گفت كه اكثر فعاليت هاي انساني سبب توليد گازهاي گلخانه اي مي شود كه روند تخريب لايه ازن پس از انقلاب صنعتي و اختراع ماشين آلات صنعتي و به دليل افزايش فعاليت هاي كشاورزي و صنعتي رواج بيشتري يافت و سبب دگرگوني در آب وهوا و چهره زمين شد ، پيش از شروع انقلاب صنعتي مقدار گازهاي گلخانه اي كمتر بود اما با افزايش جمعيت و استفاده بيشتر از سوخت هاي فسيلي مانند نفت و زغال سنگ تركيب گازهاي موجود در جو زمين نيز تغيير پيدا كرد و گازهاي آلاينده به تركيب لايه ازن وارد شدند به گونه اي كه هم اكنون غلظت اين گازها از حدود ۲۷۰ واحد به ۳۶۷ واحد افزايش پيدا كرده است.انسان براي انجام فعاليت هاي روزمره خود انرژي موردنيازش را از راه مصرف غذا به دست مي آورد ، هم چنين انرژي مورد استفاده در منزل و محل كار را از طريق سوخت هاي فسيلي تأمين مي كنيم و نيز براي به حركت درآوردن چرخ كارخانه ها و صنايع مختلف از اين گونه از سوخت ها بهره مي گيريم ، آيا مي دانيد كه سوزاندن سوخت هاي فسيلي سبب توليد مقدار فراواني گاز گلخانه اي و رسوخ اين گازها به جو زمين خواهد شد؟
معاهده كيوتو
اين پيمان جهاني كه توسط ۱۶۱ كشور مورد پذيرش قرار گرفته است ، كشورهاي مصرف كننده انرژي را به دودسته توسعه يافته و در حال توسعه تقسيم مي كند. كشورهاي توسعه يافته عضو پيمان كيوتو ملزم به كاهش پنج درصدي ميزان دي اكسيد كربن توليدي در كشور خود تا سال ۲۰۰۸ هستند اما كشورهاي در حال توسعه لزومي به كمتر كردن اين مقدار از دي اكسيد كربن در كشور خودندارند ولي توانايي به دست آوردن اعتبار كربني را پس از اجراي پروژه هايي كه منجر به كاهش ميزان دي اكسيد كربن در كشورشان شود را دارا مي باشند كه اين اعتبار كربني قابل فروش و معامله به كشورهاي توسعه يافته است و اين به معناي كاهش دي اكسيدكربن از طريق اعمال فناوري هاي جديد در كشورهاي توسعه يافته و يا افزايش دي اكسيدكربن از طريق پرداخت پول و كمك به كاهش دي اكسيد كربن در كشورهاي درحال توسعه است.
اثر گرم شدن زمين
گرم شدن زمين اثرات مخرب فراواني بر گياهان، جانوران و انسان ها خواهد گذاشت كه در سال هاي اخير به دليل گرم شدن بيشتر زمين نسبت به سال هاي گذشته اين اثرات بيشتر ديده مي شود.
بسياري از گونه هاي جانوري در حال انقراض هستندو توزيع جغرافيايي برخي از گونه هاي حيواني نيز تغيير كرده است به عنوان نمونه بر طبق پيش بيني هاي سازمان محيط زيست آمريكا جمعيت اردك ها تا شصت سال ديگر به نصف كاهش پيدا خواهد كرد و يا تا پنجاه سال ديگر يك ميليون از گونه هاي گياهي و جانوري در معرض نابودي و انقراض قرار خواهند گرفت. به علاوه گرمايش زمين سبب آب شدن يخ هاي قطبي شده و اين حجم از آب به آب اقيانوس ها اضافه مي شود كه خود سبب شيرين شدن آب اقيانوس ها خواهد شد و همين امر خود سبب تغييرات بر روي آب و هوا خواهد شد.
تأثير گرم شدن زمين بر زلزله ها
به تازگي بعدجديدي از خطرات حاصل از گرم شدن زمين براي دانشمندان مشخص شده است، اين نتايج نشان مي دهد كه تغيير توزيع آب در سياره زمين به سبب تحولات آب و هوايي حاصل از گرم شدن زمين سبب تأثير بر پوسته سياره زمين خواهد شد يعني علاوه بر انتظار روزهايي گرم در انتظار وقوع زمين لرزه هايي بيشتر و آتشفشان هايي داغ تر و كوبنده تر بايد بود.